Ankara’dan Sahneler

Ankara’da geçen filmler denilince çoğumuzun aklına neredeyse belli başlı filmler ve eski Ulus sokakları gelir. Fakat bugün Ankara’da geçen filmlere baktığımızda Cumhuriyet’in ilk yıllarından bu zamana kadar birçok yerli filmle karşılaşabiliyoruz. Hatta yerli filmlerin yanı sıra bir Hollywood filmine bile ev sahipliği yapmış Ankara.  

Bu filmlere baktığımızda kentin belleğine dair birçok rastlantıyla karşılaşmakta mümkün oluyor. Eskiden yalnızca Ulus’tan ibaret olan Ankara filmlerini, zaman geçtikçe kentin büyümesinden ve merkezi iş alanının değişmesinden kaynaklı Ulus harici mekanlarda görebiliyoruz. Bu mekanlar  çoğunlukla Kızılay dolaylarında  olsa bile bazı filmler Tunalı ve Esat dolaylarında da geçerek bize Ankara hakkında birçok ipucu veriyor. Hatta yaşam pratiklerimize ev sahipliği yapan sokakların bulunduğu filmleri çekildikleri tarihten 50-100  sene önce izlemek içimizi hem sevinç hem de garip bir hüzün ile kaplıyor. Çünkü bazı filmleri izlerken Ankara’da geçtiğini bilsek bile her gün geçtiğimiz sokakları tanıyamaz oluyoruz. Ya yerine AVM dikilmiş oluyor ya da simgesel konumdaki bir binanın yıkılmış olduğunu biliyoruz. Bu yüzden, kentin kültürel belleği açısından da filmleri incelemek, insanların günlük yaşam biçimleri hakkında bize birçok veri verebiliyor. Bu noktada Cumhuriyetin başkenti seçilen bu kent, bozkırın göbeğinde Anadolu halkı için adeta  bir ev oluyor. Bu yüzdendir ki Türkiye Sineması’nda  göç filmlerinin bir çoğuna da ev sahipliği yapıyor. Kendi memleketinden uzakta, kalabalık şehirde kaybolmuş ana karakterin arkasına sığınmış koca bir Ankara geçmişi. 

Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren çekilmiş filmlere bakacak olursak, çoğunlukla filmlerin Ulus ve çevresinde geçtiğini ve her geleni kente sokma göreviyle Tren garının bir çok filmde rol aldığını görüyoruz. Türkiye Sineması’nda  önemli yerlere sahip Zeki Ökten, Yılmaz Güney gibi bir çok usta ismin yapıtlarıyla karşılaşabiliyor ve şu an olmadığı kadar coşkulu Ulus sahnelerini seyretme fırsatı elde edebiliyoruz. Yalnızca Ulus Meydanı ve çevresi değil, yakınında bulunan Gençlik Parkı’nın ,19 Mayıs Stadyumu’nun ve Stad Oteli’nin (Şu an yerinde Radisson Blu Otel bulunuyor.)  bile ne kadar canlı bir kullanıma sahip olduğunu görebiliyoruz. Hatta Ankara için önemli bir simge görevini gören Atatürk Orman Çiftliği ve içerisinde bulunan ve şu anda yıkılmış olan Marmara Otelini bile. Hatta kentin gelişmesiyle kent merkezinin uzantısı haline gelen Tunalı Hilmi Caddesi’ni bile…

Bu noktada Uğur Kanvas’ın Cumhuriyet yıllarından günümüze kadar Ankara’da geçen bütün filmleri sahneleriyle beraber bir araya getirdiği 2019 basımlı kitabı ‘Ankara’dan Sahneler: Kaderin Mahkumları’ndan öğrendiğim filmlerin bazılarını ve geçtiği mekanları sizlerle paylaşmak isterim.

1925 |Çimen-Bir Halkın Yaşam Mücadelesi (Belgesel): Akköprü ve Ankara Kalesi etekleri

1934 |Türkiye’nin Kalbi Ankara(Belgesel): Kale,Anafartalar Cad.,2.Meclis Önü,Sayıştay Binası,Samanpazarı,Kızılay Binası,Güvenpark, Ankara Seymenleri,10.yıl törenleri,vs.

1952 |Five Fingers (Macera) : Ankara Kalesi, Gar,İstasyon Meydanı, Alaaddin Camii, Arslanhane Camii, Kınacızade Konağı, Yüksel Palas, Kutlu Pastanesi, Ulus Meydan.

1953 |Kaderin Mahkumları (Polisiye) : Gençlik Parkı, Çubuk Barajı, Atatürk Orman Çiftliği, Eski Cer Atölyesi, Havagazı Fabrikası etrafı.

1966 |Meydan Köpeği (Dram) : Kale-içi, Hisarpark, Bentderesi, Genelev, Ulus Meydanı, 1963 Ankara Uçak Kazası

1972 |Tuzsuz Deli Bekir (Komedi): AOÇ, Marmara Oteli, İsmet Paşa,Set Kafeterya, Gar Gazinosu,Oto Sanayi, Hayvanat Bahçesi, Reşit Galip Caddesi, Ulus, Kızılay, Çankaya

1974 |Köyden İndim Şehire (Komedi): Türk Ocağı (Resim Heykel Müzesi) ,İtfaiye Meydanı,Paraşüt Kulesi ve Kore Anıtı Bahçesi,Gençlik Parkı, Cinnah Caddesi,Mithatpaşa Caddesi,İş Bankası Genel Müdürlük İnşaatı, Ayrancı, Stad Oteli, Vakko Mağazası

1974 |Mahcup Delikanlı(Duygusal) : Ulus,Sıhhıye,Marmara Oteli,Hacettepe Üniversitesi,Güvenpark, Hayvanat Bahçesi

1978 | Sürü(Dram-Politik): Ulus, Et-Balık Hayvan Pazarı(Ankamall), Sıhhiye, Kızılay, Gaziosmanpaşa

1980 |Zübük(Komedi-Politik): TBMM,Ulus,Stad Oteli(Radisson Blu Oteli),Ankara Gar

1988 | Düttürü Dünya(Komedi): Ulus Meydanı,İsmetpaşa Mahallesi,Hıdırlık Tepe,Çankırı Caddesi’nde bulunan bir pavyon(Eke Pavyon),Konur Sokak,Atatürk Bulvarı Orman Bakanlığı önü, GOP

1989| Uçurtmayı Vurmasınlar(Dram-Politik): Ulucanlar Cezaevi

1993| Bir Gün Anlarsın(Dram) : Yenimahalle,Aşağı Ayrancı,Gençlik Parkı, Kızılay

1993| Sönen Ocak(Dram): Altındağ, Küçükesat,AOÇ,Gar

2001| İtiraf(Dram): Kuğulu Park,Tunalı Hilmi Caddesi,Bülten Sokak,Seyranbağları

2010| Siyah Beyaz (Dram):Siyah Beyaz Galeri,Şili Meydanı,Kuğulu Park,İbn-i Sina Hastanesi,Opera Köprüsü,Gar,Karşıyaka Mezarlığı,Seğmenler Parkı,Mogan Gölü

2011| Aşk Tesadüfleri Sever(Dram): Kuğulu Park, Gazi Mahallesi, Ulus, Sıhhıye, Kızılay, Cinnah Caddesi, Şinasi Sahnesi, Ankara Garı, Barcelo Otel

2011 |Bizim Büyük Çaresizliğimiz(Dram): Kuğulu Park,Anıtkabir, Gençlik Parkı, Yüksel Caddesi, Ankara Garı, Atatürk Bulvarı, Seğmenler Parkı, Kızılay, Beğendik Kocatepe, Ulus Meydanı, Esenboğa Havalimanı

2012| Yeraltı(Dram) : Kızılay, SSK İşhanı(Çankaya Belediyesi Hizmet Binası), Tandoğan Barcelo Otel, Emniyet Genel Müdürlüğü

Kısacası, Ulus ve çevresinde çekilmiş olan bu hem yerli hem de yabancı filmlerdeki sahneleri izliyor olmak,o günün Ankara’sını yaşama fırsatı veriyor. Fakat maalesef, bu koca geçmişi gün geçtikçe daha da unutmaya ve üzerine koca bir örtü örtmeye başlıyoruz.  Ya da eskiden kent ve kentli için ne kadar değerli olduğunu bildiğimiz mekanların bu günlerde unutulduğunu, adeta kentte kullanılmayan boşluklar oluşturduğunu görüyoruz. Bu noktada Ankara’ya eli değecek ya da değmiş her insanın bu belleği yaşatması gerekiyor bence. Bunu belki film gösterimleriyle, belki farklı bir yolla yapacak olsalar bile bu kent içinde barındırdığı farklı kültürüyle geçmişiyle şu an var ve olmaya da devam etmeli,  ‘kaderine mahkum’ olmamalıdır.

 

 

YAZI & GÖRSEL Esra Çelikoğlu / TEDÜ
esra.celikoglu@tedu.edu.tr

0