YANGIN MERDİVENLERİ

Takvime bak. 29 Kasım. Facebook’a tıkla. Bugün kim nerede?

Aylin konsere gitmiş. Geç. Mert kahvaltısını paylaşmış. Kime ne. Deniz yine siyasilere sesleniyor. Saçmalık. Başparmağınla hayali sayfaları kaydır, kaydır, kaydır. Ve dur.

Yangın. Ne olmuş? Küçük çocuklar. Hayır… Katliam. Sessizlik.

Düşün. İnkâr et. Üzül. Sinirlen. Delir. İsyan et!

Ama sonra sus… Neden? Yayın yasağı geldi.

Düşün. Evet. Böyle olmamalıydı! Evet! İhmal… Evet…

Aylin bir şarkı daha paylaşmış. Hayır, bu önemsiz.Mert kahve içiyor. Hayır, sırası değil. Deniz Amerika’ya yerleşmeye karar vermiş.Hayır, ama…

Unut.

Ansiklopedi kavramının tarihi çok eskilere dayansa da bizim alıştığımız geniş kapsamlı, sistematik bilgi içerikli ansiklopediler 18.yüzyılın ürünüdür. Eskiden içinden itinayla bilgi topladığımız bu çok kapsamlı sözlükler süs niyetine rafları doldururken, internet çağı bizlere 21.yüzyılın nimeti Vikipedi’yi sunmuştur. İşte tam bu noktada oldukça konudan bağımsız başlayan bu giriş paragrafı anlam kazanmaya başlayacaktır. Kardashian ailesi adlı kategori altında bizlere on bir farklı sayfa sunan Vikipedi, yangın merdivenleri hakkında tek bir sayfa barındırmamaktadır. Bu içeriğin eksikliği milletimin insanlarının duyarsızlığından başka bir şey değildir. Belki bir başka yazı buradan sonra insan, teknoloji ve yozlaşma hakkında süregelebilir, ancak bu yazı tabii ki mimarlığa doğru yönelecektir. Vikipedi’nin değil belki ama ‘unutkan’ insanlarımın ayıbını örtmek bu sefer de bu yazının borcu olsun.

 

‘Yangın merdiveni nedir’in anlamı, yangın ve merdiven kavramlarına değinerek netleşir. Yangın bir doğal afettir çünkü yangına neden olan insanoğlu, doğayı afete çeviren varlıktır. Yangın nedenleri ihmal, bilgisizlik, kaza ve sabotajdır. Yok etmekten haz alan insanoğlunun bir tasarımı olan merdiven ise masum bir mimari elemandır. Merdiven, hareketin, geçiciliğin ve yönelmenin hükmettiği bir mekândır. Bu iki kavram, yangın ve merdiven, nedense bir araya geldiklerinde istenmeyen bir tasarım ögesini oluşturmaktadır. “Bir de yangın merdiveni mi çizeceğiz şimdi” demeyen mimar kalmamıştır ama günün sonunda hepimiz biliyoruz ki o merdiveni çizmeye ihtiyaç vardır. Hatta o merdivene açılan kilitsiz kapılara da ihtiyaç vardır, ama burası ayrı konu girmeyelim değil mi?

 

Yangın durumunda dolaşım yangın merdiveninden sağlanır. Bu dolaşım hem bina içindeki insanların tahliyesini, hem de itfaiyenin yangına müdahale amaçlı içeri girmesini kapsamaktadır. Bir bina için yangından korunma anlamında en önemli unsurlar, yeterli sayıda çıkış temin edilmesi, kaçış yollarının planlanması ve merdiven ve asansör alanlarının yangını diğer katlara sıçratmayacak şekilde tasarlanmış olmasıdır. Kaçış yollarının yetersizliği sebebiyle binanın duman içinde kalması birçok kez nice canları yakmıştır. “Yangınlarda, ölüm ve yaralanmaların büyük çoğunluğu, binanın yangın güvenliğine uygun olarak tasarlanmaması nedeniyle olmaktadır.” İşte bu tür cümleleri alıntılamak zorunda kalmamak için önem vermeliyiz yangın güvenliğine.

 

Biraz neşelenelim. Yangın merdivenlerinin varlığı ne kadar zorunluluk olarak görülse de tasarımın bir parçasıdır. Yangın yönetmeliğinin koyduğu onlarca kurala karşın on binlerce tasarım şekli vardır. Bunların en baskın karakterli olanları cepheye bağlanan spiral merdivenlerdir. Bu tasarımın artık çok nadir durumlarda kullanılmasına izin verilmektedir. Günümüz modern mimarisinin gökdelen tipi binalarında ise genellikle ana dolaşım asansörlerle sağlanmakta, ek olarak yangın merdiveni dışında dolaşım elemanı eklenmemektedir. Şimdi biraz gerçeklere geri dönelim. Günümüz modern Türkiye kentlerinde, tasarım binalara bile yansımazken yangın merdivenleri ise sadece zar zor bir iki kurala uymaktadır. Bundandır ki cepheye bağlı spiral merdivenler olmaması gerekirken olmayı, işe yaraması gereken yerde işe yaramamayı başarmaktadır.

 

Başlangıcı, olabilecek en dolambaçlı şekilde yapan bu yazı, olabilecek en basmakalıp cümleyle sonlanacaktır: Zaman her şeyin ilacıdır.

 

Ama hayır biz unutmayacağız.

Biz, mimarlar, bunun bir daha yaşanmaması için çalışacağız.

 

YAZI Melis Acar
melis.acar@tedu.edu.tr

Görsel Kübra Sönmez
kubra.sonmez@tedu.edu.tr

0