MÜZELER

Müzeler, Paleolitik çağa dayanan geçmişiyle insanların ‘eşya toplama’ ilgisiyle beraber ortaya çıkan mekanlardır. Paleolitik çağdan bu yana koleksiyonculuk olarak başlayan müze kavramı daha sonrasında müzelerin şu anki işlevlerini oluşturan saklama, koruma, tanımlama ve kimliklendirme işlevlerine bırakır. Bu süreç içerisinde modern müze anlayışına dair ilk bulgular 1793’de Fransa’da belgelenmiştir. En ilginç kısmı ise modern müzecilik anlayışının kökenlerini giyotinin gelişimiyle ilişkilendirmesidir; sadece koleksiyon saklama değil aynı zamanda düşünce yapısındaki değişimi ve toplumun kültürel farklılıklarını yansıtan temsil mekanlarıdır.

Klasik yorumlamaların aksine, Bataille’nin 1930’lu yıllarda çıkardığı ‘Documentaire’ adlı dergide yayınlanan ‘Dictionnaire Critique’ yani eleştiri sözlük, kuşkusuz müze için yapılan en farklı tanımlamadır. Bataille müzeleri her nasılsa kesimhanelerle ilişkilendirir. Peki, genel olarak kabul gören fikirlere karşı bir tepki niteliği taşıyan ve sözlüklere sabitlenen anlamlarının ötesinde yatan etkilerini aramak olan bu sözlük müzeler hakkında bize ne söyler?

 

‘Attraction follows repulsion.’

 

Müzeleri şehirlerin akciğerlerine benzetir ve şöyle devam eder ‘her pazar müzelere insan yığınları akın eder ve arınmış bir şekilde dışarı çıkarlar.’ Müzeler kendi içlerinde bulundurdukları mekanlar ve sanat eserleriyle kendini tanımlar fakat bunun aksine içerik ziyaretçiler tarafından şekillendirilir. Ve Bataille aslında tam da ziyaretçi ve sanat eseri arasındaki ‘anı’ düşünür. O an içinde kutsal bir çekicilik barındırır, kesimhanelerde yapılan tüm itici ve kötü işlerin aksine müzeler insanların sanatla buluşup kendilerini yeniden var ettikleri mekanlardır.

 

‘They flee the unredeeming ugliness of slaughterhouses for beathy of museums.’

 

Bataille’nın, yazının en başında bahsedilen müze tanımı aslında müzenin kendi içinde zıttı olan kesim mekanları olan mezbahalarla birlikte var olmasıdır. Aydınlanma çağının tepkisel ve düşüncel ürünlerinden olan müzelerde saklama ve korunma işlevlerinin yanı sıra insan için tüm kötülüklerden uzak arınma mekanlarıdır.

 

Yazı/Görsel: Nilra Zoraloğlu

0