GELECEĞİN MİMARİSİ / MİMARLIĞIN GELECEĞİ: Teknoloji ve Akıllı Tasarım

UNSense, UNStudio tarafından kurulan ve geliştirilme aşamasında olan (start-up) bir mimarlık teknoloji şirketi. Bu yazıyı mimarlık mesleğinin geleceğinde teknolojinin yeri ile ilgili okuyucunun ufkunu açmak, ilgi uyandırmak ve bu konuda düşünmeye davet etmek için yazıyorum. Yazının içeriğinin ise UNStudio kurucusu ve baş mimarı Ben van Berkel tarafından verilen çağdaş mimarlık üzerine ders niteliğinde bir konferansa dayandığı belirtilmeli.

 

Konferansın odak noktası 2015 yılı Kasım ayı itibariyle tamamlanıp resmi olarak kullanıma açılan Hollanda’daki Arnhem Tren İstasyonu. Tasarımı, kentle ilişkisi, mimarisi ile bütünleşmiş sürdürülebilir çevreci çözümleri, taşıyıcı sistemindeki V-duvarları, geleneksel kolon-kiriş sistemleriyle geçilmesi güç açıklıkları çift kavisli bükülmüş bir yüzeyle (double curved twist) geçmeyi mümkün kılan yenilikçi çözümleri ve istasyon kavramını seyahat etmeyi kutlayarak yeniden düşünen bakış açısıyla ele almasıyla tek başına bir yazı konusu olmaya aday. Ben ise bu yazıda çoğunlukla istasyonun planlama, tasarım öncesi veri analizleri, tasarım ve gerçekleştirme süreçlerini de etkileyen veri analizleri ve teknolojinin hassas kullanımına dikkat çekmek istiyorum. Her ne kadar UNSense mimarlık teknoloji şirketi, istasyonun tamamlanmasından yaklaşık üç yıl sonra açılmış olsa da şirketin temellerinde yılların tecrübe, araştırma ve uygulamalarından gelen bilgi birikimi yatıyor.

Şirketin amacı “mimarlığı insancıllaştırmak” (to humanize architecture), teknolojiyi keşfetmek ve geliştirmek; daha sağlıklı binalar yapmak, akıllı bina/şehir kavramlarını araştırmak, geliştirmek ve mimarlık pratiğinde yaygınlaştırmak. “Mimar, akıllı teknoloji kavramını binalarda nasıl daha iyi kullanabilir?”, “Teknoloji, binaların kullanımını nasıl etkiler?” sorularına cevaplar aramak.

 

Van Berkel, istasyonun tasarım süreci henüz başlamamışken, aylar boyunca süren veri analizleri yapıldığından bahsediyor. Tren, otobüs, özel araç, toplu taşıma, bisiklet ve taksi ağları da dahil olmak üzere çok katmanlı ve iş birlikçi bir ulaşım merkezi (transportation hub) olarak tasarlanan istasyon için kullanıcı grupları, ulaşım şekilleri ve her türlü hareketlilik ile ilgili sayısal veriler ve bu verilerin zamana bağlı değişkenlikleri de dahil olmak üzere çok büyük veri setleriyle çalışmalar yapılıyor. Van Berkel, istasyonun tasarım süreci boyunca çeşitli teorik modellerin ortaya çıktığını ve bu fikirlerin eş zamanlı olarak başka projelerde test edildiğini vurguluyor.

 

Ben van Berkel, mesleğin geleceğinde veri çözümleyiciler, halk bilimciler, algoritma uzmanları, hatta sinir bilimciler ve benzeri çeşitli meslek dallarıyla birlikte çalışacağımızı öngörüyor. UNSense çözümlerinin mantıklı, duyarlı ve duyusal olduğunu iddia ediyor.

 

Büyük veri kümeleriyle çalışmak mimarı sınırladığı kadar bir o kadar da özgürleştiriyor. Teknolojiyi mimar gözüyle keşfederken bir yandan da onu kendi dilimizde yazdığımızı düşünüyorum. Konferansta gördüğüm çeşitli diyagramlar, mesleğimizde görselleştirme ve iletişimin de yeniden icat edilmeye ne kadar açık olduğunun farkına varmamı sağladı. Yeni adım attığımız bu teknoloji dünyasında bizim de kendimizi deneysel ve yenilikçi kılmamız gerekiyor. Veri analizleri ve dijital tasarım süreçlerinde yeni görselleştirme metotları bulmamız kaçınılmaz görünüyor.

 

Akıllı binalar, akıllı şehirler, kendi kendine öğrenen mekânlar, yaşam örüntüsüne göre şekillenen akustik, aydınlatma ve havalandırma sistemleri de dâhil olmak üzere, mimari ile bütünleşmiş yapay zekâ, sensörlerle hisseden ve tepki veren binaların bizi beklediği bir geleceğe doğru kapıları açarken, mimarlık eğitiminin de bu yönde nasıl şekilleneceği merak uyandırıyor.

 

Arnhem İstasyonu ve UNSense ile ilgilenenler için kaynaklar:

http://unsense.com/

https://www.unstudio.com/en/page/382/arnhem-central-masterplan

 

(Mart, 2018. Politecnico Di Milano November Conferences 2017 | Ben Van Berkel – UNStudio – Lectures on Contemporary Architecture)

YAZI İpek Akın/TEDÜ
ipek.akın@tedu.edu.tr

GÖRSEL  Hilal Güneş/TEDÜ
hilal.gunes@tedu.edu.tr

 

0